Charakterystyka rozwoju mowy dziecka w wieku przedszkolnym

Mowa człowieka nie jest umiejętnością wrodzoną, dlatego dziecko przyswaja ją sobie od najbliższego otoczenia tak zwaną drogą naśladownictwa. Powtarzane wielokrotnie przez rodziców nazwy przedmiotów, które znajdują się w otoczeniu dziecka, zostawiają one słuchowe ślady w ich mózgu. Dziecko, które usłyszy daną nazwę, potrafi już sobie wyobrazić przedmiot, do którego ta nazwa się odnosi. Potrafi już zrozumieć znaczenie słowa, aż powoli zaczyna również nazywać przedmioty. Rozwój mowy za tę postępuje równolegle z rozwojem tak zwanej motoryki narządów artykulacyjnych. Mowa dziecka wytwarza się dzięki skoordynowanej aktywności muskulatury języka gardła oraz warg. Do rozwoju oraz koordynacji poszczególnych części aparatu artykulacyjnego potrzebny jest przede wszystkim czas, oraz aktywne ćwiczenia.

Rozwój mowy dziecka w wieku przedszkolnym trwa kilka lat oraz w jego przebiegu wyodrębniają się pewne okresy. Czas trwania tych okresów u dziecka normalnie rozwijającego się, można określić w przybliżeniu w następujący sposób:

  • okres melodii (0-1 roku życia),
  • okres wyrazu (1-2 roku życia),
  • okres zdania (2-3 roku życia),
  • okres swoistej mowy dziecięcej (3-7 r.oku życia).

W wychowaniu przedszkolnym szczególnie ważne są ostatnie dwa okresy.

Nauka mówienia

Mówienie jest sprawnością, której z całą pewnością trzeba się uczyć, podobnie jak wszelkich innych sprawności. Jest to oczywiście możliwe dzięki sukcesywnemu dojrzewaniu różnych organów mowy. Wiadomo, po urodzeniu żaden z tych organów nie jest gotowy do swych czynności, dlatego mowa wytwarza się dzięki skoordynowanej aktywności muskulatury języka, gardła, podniebienia, warg, płuc oraz krtani. Rozwój mowy postępuje równolegle z rozwojem narządów artykulacyjnych. Dziecko nadzwyczajnie ćwiczy narządy artykulacyjne poprzez czynności ssania, żucia połykania. W taki sposób język przygotowuje się już do wymowy głosek. Najtrudniejsze głoski do wymowy to: sz, ż, cz, dż oraz r. Wymagają one dodatkowych precyzyjnych ruchów, np. ruchy wibracyjne czy też uniesienie języka. Do rozwoju oraz koordynacji odpowiednich części wchodzących w skład skomplikowanego narządu mowy potrzebne są aktywne ćwiczenia, oraz czas.

Jednak rozwój mowy nie u wszystkich dzieci przebiega jednakowo: u jednych malców szybciej i te dzieci zaczynają wcześniej mówić, u innych wolniej, co skutkuje późniejszymi początkami mowy oraz wolniejszym przyswajaniem pewnych głosek. Warto wspomnieć, że może być różna kolejność pojawiania się poszczególnych głosek w ich trakcie rozwoju mowy. Stopień rozwoju mowy zależy od różnych czynników. Do najważniejszych z nim należą wpływ środowiska oraz psychofizyczny rozwój dziecka.